Zuid-Tiroolse en Ladinische Cultuur

Zuid-Tirol (Südtirol in het Duits, Alto Adige in het Italiaans) heeft een unieke mix van invloeden, gevormd door eeuwenlange Oostenrijkse, Tiroolse en Italiaanse overheersing. Duits wordt hier veel gesproken naast Italiaans, en beide talen laten hun sporen na in het dagelijks leven van tweetalige plaatsnamen tot menu’s waarop Knödel en risotto naast elkaar staan.

Het leven volgt hier het ritme van de seizoenen:

• Alpenlandbouw staat nog steeds centraal, met koeien die in de zomer grazen op hoge bergweiden en de herfst die de Törggelen-traditie brengt: een oogstfeest met geroosterde kastanjes, jonge wijn, speck en lokale kazen.
• Festivals zijn een levendig onderdeel van de kalender, met dorpsfeesten, fanfares in traditionele klederdracht en kerstmarkten die oplichten tegen een besneeuwd decor.
• Voor trekkers voel je de Zuid-Tiroolse cultuur vooral in de warmte van de berghutten (Hütten of Rifugi), waar Tiroolse gastvrijheid samenkomt met Italiaanse flair. Stevige knoedels kunnen zomaar op tafel staan naast huisgemaakte pasta.

De Ladinische cultuur is een van de oudste in de Alpen en is diepgeworteld in de valleien rond het Sella-massief: Val Gardena (Gherdëina), Alta Badia (Val Badia), Val di Fassa (Fascia), Livinallongo (Fodom) en Ampezzo (Anpezo). Ladinisch is een Romaanse taal die afstamt van het Latijn en nog dagelijks door veel locals wordt gesproken én op school wordt onderwezen.

Ladinische tradities zijn nauw verbonden met de bergen:

• Legenden en volksverhalen vertellen over berggeesten, betoverde meren en het mythische koninkrijk van de Fanes.
• Ambacht is een bron van trots, vooral het verfijnde houtsnijwerk in Val Gardena, waar werkplaatsen religieuze beelden, speelgoed en moderne kunst maken.
• Keuken combineert alpenklassiekers met mediterrane invloeden, met gerstensoep, spätzle en wildgerechten die worden geserveerd naast polenta en seizoenskruiden.

Wat de Dolomieten zo uniek maakt, is hoe deze culturen naast elkaar bestaan en met elkaar verweven zijn. Je kunt in één dag wandelen van een Duitstalige vallei naar een Ladinische, en daarbij horen hoe begroetingen veranderen van Grüß Gott naar Bun dé. Festivals, markten en het dagelijkse leven worden hier gevormd door deze mix, waardoor trekkers niet alleen genieten van adembenemende landschappen, maar ook van een culturele rijkdom die net zo memorabel is als de uitzichten.

De paden van de Dolomieten bewandelen betekent binnenstappen in een levende geschiedenis een plek waar tradities niet achter glas worden bewaard, maar voortleven in de liederen, verhalen en smaken van de mensen die deze bergen hun thuis noemen.